By Breez


49 ปี มิตร ชัยบัญชา โดย มนัส กิ่งจันทร์

                มาถึงปีนี้ มิตร ชัยบัญชา พระเอกที่แสดงหนัง 16 มม.พากย์สดๆ ไว้มากที่สุดในประเทศไทยก็เสียชีวิตมาได้ 49 ปีแล้ว มิตร ชัยบัญชา เกิดเมื่อปี 2477 แสดงหนังครั้งแรกเมื่อปี 2501 และเสียชีวิตอย่างกะทันหันเมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2513 โดยตกจากเฮลิคอปเตอร์ขณะกำลังถ่ายทำภาพยนตร์เรื่อง อินทรีทอง ที่พัทยาใต้ ชลบุรี ขณะเสียชีวิตนั้น มิตร ชัยบัญชา เป็นพระเอกที่กำลังได้รับความนิยมจึงเป็นข่าวช็อกคนไทยไปทั้งประเทศ

                สมัยนั้น สื่อสารต่างๆ ก็ยังไม่เพียบพร้อมเหมือนปัจจุบัน ผู้คนที่ทราบข่าวต่างหลั่งไหลกันไปที่วัดแค นางเลิ้ง กรุงเทพฯ เพื่อจะขอดูศพพระเอกมิตร ชัยบัญชาเพราะไม่เชื่อว่าจะเป็นความจริง บางคนก็คิดว่าเป็นการโฆษณาหนัง จึงทำให้พิธีรดน้ำศพไม่อาจกระทำได้สะดวกจึงต้องมีการยกชูศพพระเอกมิตร ชัยบัญชาขึ้นให้แฟนๆ ภาพยนตร์ได้เห็นด้วยตาตัวเองที่หน้าต่างศาลาวัดซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน                 

                หลังจากมิตร ชัยบัญชา เสียชีวิตไปแล้ว ทุกๆ ปี พอถึงเดือนตุลาคมก็จะมีการจัดงานรำลึกนึกถึงพระเอกมิตร ชัยบัญชา กันเรื่อยมา แต่ละที่ แต่ละแห่งก็จะจัดงานกันไปตามความถนัดของตน ถ้าเป็นคุณเจนภพ จบกระบวนวรรณ จัดก็จะเน้นไปที่การแสดงดนตรี มีการร้องเพลงดังหนังมิตรตามแนวถนัดของคุณเจนภพ ส่วนถ้าเป็นชุมชนย่านวัดแค นางเลิ้ง ก็มักจะจัดควบคู่ไปกับกิจกรรมอื่นๆ ของชุมชนเพราะแถวนั้นมีหลากหลายวัฒนธรรม ธีมงานมิตรของชุมชนย่านวันแค นางเลิ้ง ส่วนใหญ่จะออกมาคล้ายๆ กับงานวัดย้อนยุค ซึ่งปีนี้ สภาวัฒนธรรมเขตป้อมปราบศัตรูพ่ายร่วมกับสำนักงานเขตป้อมปราบศัตรูพ่ายก็จัดงานย้อนวันวาน 49 ปีมิตร ชัยบัญชา ระหว่างวันที่ 8-10 ตุลาคม 2562 ที่วัดแค นางเลิ้งและบริเวณถนนพะเนียง กิจกรรมปีนี้เน้นไปที่รำวงย้อนยุค



แต่สำหรับกลุ่มคนรักหนังอย่างเราๆ แล้ว งานมิตรปีนี้ก็จะเน้นไปที่การฉายหนังมิตร ชัยบัญชา ที่หาดูได้ยากๆ มาฉายให้ดูอีกที่โรงหนังศรีศาลายา หอภาพยนตร์ฯ นครปฐม ลองอ่านดูรายชื่อหนังที่จะฉายนะครับ

วันอังคารที่ 8 ตุลาคม 2562

09.00 น. ปูจ๋า 2510 มิตร-เพชรา ยาว 57 นาที

09.58 น. จำปาทอง 2514 มิตร-อรัญญา ยาว 92 นาที

13.00 น. ร้อยป่า outtake 2507 มิตร-เพชรา และ เสือข้ามแดน 2508 มิตร-เพชรา ยาว 43 นาที

13.44 น. อ้อมอกสวรรค์ 2505 มิตร-เพชรา ยาว 80 นาที

วันพุธที่ 9 ตุลาคม 2562

09.00 น. นกน้อย outtake 2507 มิตร-เพชรา ยาว 36 นาที

09.37 น. เหนือเกล้า 2510 มิตร-เพชรา ยาว 72 นาที

13.00 น. จำเลยรัก outtake 2506 มิตร-พิศมัย ยาว 83 นาที

                เห็นแค่รายชื่อหนังนี้ ถ้าเป็นแฟนประจำหนังมิตร ชัยบัญชา ที่เคยหาตามหาซื้อแผ่นหนังวีซีดีหรือดีวีดี ก็จะรู้ว่าหนังมิตรเหล่านี้ไม่เคยออกเป็นแผ่นจำหน่ายมาก่อนเว้นแต่อ้อมอกสวรรค์ แต่อ้อมอกสวรรค์ที่ฉายครั้งนี้ ภาพและเสียงจะเป็นคนละชุดกัน ไฟล์ภาพจะคมชัดกว่าชุดเดิม

                เหตุที่ต้องเน้นหาหนังมิตรตัวใหม่ๆ มาฉายนั้นก็เพราะทราบดีว่าแฟนหนังมิตรดูหนังมิตรที่ออกเป็นแผ่นมากันมาหมดแล้ว รำลึกมิตรกันทั้งทีก็อยากจะให้ได้ดูหนังมิตรที่ยังไม่เคยดูกันนะครับ แต่ปัญหาใหญ่ของหนังมิตรก็คือตามหากากฟิล์มมาฉายได้ยากเพราะสมัยก่อนหนังหนึ่งเรื่องจะมีฟิล์มฉายอยู่ไม่เกิน 5 ก๊อบปี้และใช้ฉายไปทั่วประเทศ หนังยิ่งหนังดังเท่าไหร่ ฟิล์มก็ยิ่งถูกฉายมากขึ้นเท่านั้น ฟิล์มก็ย่อมชำรุดเสียหายเป็นธรรมดา นอกจากนี้เมื่อหมดยุคการฉายหนัง 16 มม.ไปแล้วก็ทำ ให้ฟิล์มหนัง 16 มม.สูญหายไปอีกนับไม่ถ้วน การตามหากากฟิล์มหนังมิตร ชัยบัญชา จึงทำได้ยากและไม่ต้องคิดเลยว่า ถ้าพบฟิล์มหนังมิตรแล้วจะเป็นหนังเรื่องอะไรเพราะนาทีนี้จะเป็นหนังดังหรือไม่ดังก็ไม่เป็นปัญหา ถ้าฟิล์มยังพอฉายได้ก็ต้องพยายามฟื้นชีวิตทำออกมาฉายให้ได้ หนังมิตรบางเรื่องจึงอาจจะสั้นกว่าปกติ แต่เพื่อเป็นการอนุรักษ์หนังมิตร ชัยบัญชา ไม่ให้เกิดการตายซ้ำสองอีก เราก็ต้องช่วยกันใส่เสียงพากย์และนำออกมาฉายให้ได้ ถ้าฉายเรื่องเดียวสั้นไป ก็ฉายมัน 2-3 เรื่องควบเลย



ในจำนวนหนังมิตรที่นำมาจัดฉายปีนี้ บางเรื่องก็เคยฉายมาก่อนแล้วในโปรแกรมรำลึกมิตร ไม่ต้องถึงเดือนตุลา เช่นเรื่อง ปูจ๋า จำปาทอง เหนือเกล้า แต่ถ้าเป็นหนังฟอร์มสดกันจริงๆ ก็คือเรื่อง ร้อยป่า เสือข้ามแดน นกน้อยและก็จำเลยรัก

                ร้อยป่า ปี 2507 นั้นเป็นหนังที่โด่งดังมากๆ แต่ฟิล์มที่จะฉายนี้เป็นฟิล์ม outtake ซึ่งได้มาคุณทองคำ บุญโท อำเภอปราณบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม 2562 แม้จะยาวไม่มากนัก แต่เมื่อตัดต่อและใส่เสียงพากย์แล้วก็พอจะทำให้รำลึกถึงร้อยป่าที่หายสาบสูญไปได้บ้าง ร้อยป่านี้นำมาฉายเปิดหัวหนังเรื่อง เสือข้ามแดนหรือร้อยป่าภาคสมบูรณ์  

                เสือข้ามแดน ปี 2508 ก็เป็นหนังดังไม่แพ้ร้อยป่า เรื่องนี้ โชคดีหน่อยที่ยังหากากฟิล์มพบโดยได้มาจากบริการรัตนศิลป์ภาพยนตร์ อำเภอเสนางคนิคม จังหวัดอำนาจเจริญ เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2560 ได้มา 2 ม้วน ยังไม่จบเรื่อง แต่จบฉากที่เสือ กลิ่นสัก ปราบไม้เถื่อนที่ป่าน้ำโพเสร็จสิ้นแล้วและเดินทางไปสงขลาเพื่อรับตำแหน่งใหม่ แต่ยังไม่ได้ข้ามแดนไปมลายู



ส่วน นกน้อย ปี 2507 หนังเงินล้านเรื่องแรกของดอกดิน กัญญามาลย์นั้น ปัจจุบันหาฟิล์มจริงๆ ไม่ได้แล้ว คงมีแต่ฟิล์ม outtake ซึ่งหอภาพยนตร์ฯ ได้รับบริจาคมาซึ่งเมื่อนำมาตัดต่อ ลำดับภาพและใส่เสียงพากย์เข้าไป ก็ยังพอดูรู้เรื่อง แต่ไฮไลท์เด่นๆ ของงานมิตรปีนี้ก็จะอยู่ที่หนังจำเลยรัก หนังดังปี 2506 แต่ก็เป็นการฉายจากฟิล์ม outtake อีกเช่นกัน

ฟิล์มจำเลยรักนี้ เมื่อประมาณ 17 ปีที่แล้ว ผมเห็นพ่อค้าที่ตลาดคลองถมเขาบอกขาย แต่พอคนรู้ว่าเป็นฟิล์ม outtake ก็ไม่มีใครสนใจนึกว่าหนังจะไม่จบเรื่อง จากนั้นข่าวฟิล์มเรื่องก็เงียบหายไป กระทั่งเมื่อสองสามปีมานี้ ผมกับเพื่อนๆ ช่วยกันตามหากากฟิล์มหนังไทยเก่าๆ ก็เลยทราบว่า คนที่ถือฟิล์มจำเลยรักคนสุดท้ายขายฟิล์มให้นักพากย์ที่อยู่ชัยนาทและนักพากย์คนนั้นก็ขายต่อให้นักพากย์อีกคนชื่อ เสริม ที่ตลาดท่าช้าง สุพรรณบุรี พวกเราจึงตามไปขอยืมฟิล์มมาทำไฟล์ภาพ จากนั้นก็ลงมือตัดต่อ ลำดับภาพและมอบให้ทีมพากย์พี่อู๋ อริชัย คำกองแก้ว พากย์และก็นำมาฉายในงานมิตรปีนี้